piątek, 18 września 2015 17:00

Kolekcja od Leona Chełmickiego-Tyszkiewicza

 

Dzieła podarowane przez Leona Chełmickiego-Tyszkiewicza będzie można zobaczyć w MPPP w ramach obchodów Europejskiego Dnia Dziedzictwa.

Kolekcję 29 obrazów gnieźnieńskiemu Muzeum Początków Państwa Polskiego podarował Leon Chełmicki-Tyszkiewicz, ostatni właściciel majątku Żydowo. Na całość składa się 18 portretów członków rodziny Chełmickich, 4 – rodziny Tyszkiewiczów, 1 – Antoni Smoleński, 2 – portrety niezidentyfikowane oraz 4 prace ze scenami rodzajowymi. Trzy portrety Chełmickich wykonał Leonard Stroynowski, sześć Michał Tyszkiewicz i jeden Marya Chełmicka. Autorem sceny rodzajowej jest Karolina Chełmicka a pejzaży Żydowa Michał Tyszkiewicz i Zdzisław Koźmiński. Najstarszy z obrazów został namalowany w 1730, natomiast najmłodszy w 1979 roku. Część wizerunków zawiera na odwrocie informacje o widniejących na obrazach postaciach, tytułach jakimi się szczycili oraz zasługach.

Przodkowie rodziny Chełmickich herbu Nałęcz  pochodzą z Ziemi Dobrzyńskiej, gdzie znajduje się ich rodowe gniazdo – Chełmica Mała. Posiadane majątki, status społeczny, zaangażowanie w życie polityczne czy piastowane urzędy w Ziemi Dobrzyńskiej, sytuowały rodzinę w okresie staropolskim pośród szlachty średniozamożnej.

Ojcem linii Chełmickich z Żydowa był syn Franciszka (1710 – 1774) Jakub (1753 – 1809), który po przekazaniu własnych dóbr braciom, opuścił rodzinny majątek i osiedlił się w Wielkopolsce. Po nim majątek przejął syn Piotr z Alkantary (1792 – 1876) sędzia i syndyk Poznańskiego Ziemstwa Kredytowego; następnie Julian (1825-1909), znany w Poznaniu lekarz, kilkakrotnie wybierany na posła do sejmu pruskiego oraz parlamentu niemieckiego, zasiadał w sejmie prowincjonalnym i w sejmiku powiatowym, należał do założycieli Bazaru Gnieźnieńskiego, którego też był prezesem, współdziałał przy założeniu pisma „Gazeta Gnieźnieńska” później wydawanego jako „Lech – Gazeta Gnieźnieńska”; następnie Stanisław (1852 – 1934) i jego syn Bartłomiej (1884 – 1938), obydwaj włączeni w działalność charytatywną ziemian wielkopolskich.

Bohaterowie kolekcji nie stronili od udziału w walkach o niepodległość kraju. Chwalebnie zapisali się na kartach historii polskiej m. in. Mikołaj (zm. 1808) – generał major pospolitego ruszenia Ziemi Dobrzyńskiej w insurekcji kościuszkowskiej; Jakub (1753 – 1809) – naczelnik powstania kościuszkowskiego w Kościanie i Wschowie; Wincenty (1785 – 1846) – uczestniczył w wojnach napoleońskich, odbył kampanię 1806 i 1807, a za udział w bitwie pod Wałami otrzymał złoty krzyż wojskowy, walczył również pod Raszynem, Górą i Grochowem, gdzie odznaczył się rozbiciem i wzięciem do niewoli żołnierzy szwadronu huzarów węgierskich, za co wymieniony został w rozkazie dziennym naczelnego wodza, ks. Józefa Poniatowskiego; Julian (1825 – 1909) brał udział w powstaniach 1848 i 1863, Stanisław (1852 – 1934) w powstaniu wielkopolskim.

Po bezpotomnej śmierci Bartłomieja Chełmickiego w 1938 roku, majątek Żydowo zgodnie z zapisem testamentowym przekazano Leonowi Tyszkiewiczowi (ur. 1928), synowi Leontyny z Janta-Połczyńskich i Jerzego Tyszkiewicza, który decyzją sądu został kuratorem zarządzającym majątkiem do czasu osiągnięcia pełnoletności przez potomka.

Leon adoptowany przez ciotkę Wandę Chełmicką przyjął nazwisko Chełmicki-Tyszkiewicz. Przy czym Wanda Chełmicka była siostrą Stanisława (ojca ostatniego właściciela Żydowa z rodu Chełmickich Bartłomieja) oraz jego babki Zofii – żony Michała Tyszkiewicza z Andruszówki na Ukrainie.

W 1939 roku Tyszkiewiczowie przeprowadzili się z Bydgoszczy do Żydowa. Jednak tuż po wybuchu II wojny światowej rodzina została wysiedlona i już nigdy nie powróciła, gdyż ich majątek po wojnie upaństwowiono.

Cała kolekcja portretów tworzyła w Żydowie rodzinną galerię, a zachowanie jej w całości do czasów obecnych jest zjawiskiem fenomenalnym, o niebagatelnym znaczeniu. Przetrwała w kondycji wymagającej aktualnie przeprowadzenia prac konserwatorskich. Istnieje jednak ogromna potrzeba jej ratowania, ponieważ jej bezcenna wartość, piękno oddające ducha epoki, umożliwiają dzisiejszemu odbiorcy niepowtarzalne zagłębienie się w minione wieki i namacalny kontakt ze świadkami ówczesnej historii.


Źródło: Elżbieta Kowalska MPPP

3 komentarzy

  • Link do komentarza odkrywca poniedziałek, 21 września 2015 19:28 napisane przez odkrywca

    @ patriota - komentarz z niezaleznej niejakiego HdeS z 18:16 :"Normalna sprawa - bolszewicy zawsze grabili dwory i pałace. Skąd to oburzenie? I tak dobrze, że nie puścił Belwederu z dymem, a służące i stajennych nie zgwałcił ani powiesił."

  • Link do komentarza patriota poniedziałek, 21 września 2015 16:57 napisane przez patriota

    Najpierw kradl;i komuniści, a teraz, jak widac Platforma Obywatelska. Bronisław Komorowski pozostawił swojemu następcy nie tylko świecącą pustkami kasę kancelarii, ale i... puste ściany. Okazało się bowiem, że w Pałacu Prezydenckim brakuje dwóch zabytkowych obrazów, które są własnością Muzeum Narodowego (MN). Obecnie trwa sprawdzanie, co stało się z antykami. Chodzi o dzieła sztuki, które należą do Muzeum Narodowego. I nie jest to jedyna zguba. „Fakt” dowiedział się, że brakuje również jednej rzeźby. No i na dodatek budżet Kancelarii Prezydenta został mocno uszczuplony przez ekipę Bronisława Komorowskiego. Spora część z 168 milionów – tyle wynosił budżet na 2015 rok – została bowiem wydana. Szczególnie duże wydatki poczyniono w ostatnich miesiącach kadencji i po przegranych przez Komorowskiego wyborach. To się nazywa po prostu CHAMSTWO!

  • Link do komentarza senior piątek, 18 września 2015 18:42 napisane przez senior

    Wspaniały gest, ale cisną się na usta słowa o bepardonowej akcji niszczenia dóbr przez wojska sowieckie i potem ich wiernych uczniów polskich komunistów. Żyja jeszcze ci, którzy przyczyniali się do zaprzepaszczenia dorobku polskiej kultury, którzy współuczestniczyli w tej grabieży. A moze w niektórych domach znajdują się ukradzione skarby?

Skomentuj

W związku z dbałością o poziom komentarzy, prowadzona jest ich moderacja. Wpisy wulgarne, obsceniczne czy obrażające innych komentatorów i naruszające podstawowe zasady netykiety (np. pisane CAPS LOCKIEM), nie będą publikowane. Zapraszamy do kulturalnej dyskusji. Ponadto prosimy nie umieszczać wklejonych obszernych tekstów, pochodzących z innych stron, do których to treści komentujący nie posiadają praw autorskich. Ponadto nie są dopuszczane komentarze zawierające linki do serwisów, prowadzonych przez wydawców innych lokalnych portali.

Ostatnio dodane