Memy w Muzeum – odpowiedź Marszałka, przebłagalna msza i wniosek o odwołanie przewodniczącego komisji

Za chwilę minie miesiąc od „ujawnienia” sprawy memów, które pojawiły się na wystawie w Muzeum Początków Państwa Polskiego, a sprawa wciąż nie cichnie, tylko dalej jest podnoszona przez działaczy PiS. Tym razem w sprawie, w której chyba nie może być nowych wątków, pojawił się nowy – i to wniosek o odwołanie przewodniczącego komisji kultury Rady Miasta, który jest jednocześnie pracownikiem muzeum. Mimo, że za jej treść odpowiedzialność wziął na siebie dyrektor.

Do sprawy w odniósł się Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego, który odpowiedział tym samym na interpelację radnego Sejmiku Łukasza Grabowskiego ws. wystawy oraz jej formy, na której to pojawiły się memy. Przypomnijmy, że chodzi o obrazki z postaciami z Pisma Świętego oraz innych świętych, do których dodano różne teksty, nierzadko – zdaniem interweniujących – naruszające ich uczucia religijne. 

W sprawie miało miejsce sporo różnych sytuacji, wypowiedzi i spotkań, a teraz poznaliśmy treść odpowiedzi z UMWW, które jest organem prowadzącym Muzeum.

– (…) Zarząd Województwa Wielkopolskiego zgłaszane w tej sprawie sygnały traktuje z należytą powagą. Chciałbym jednak podkreślić, że w myśl przepisów ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej to dyrektor instytucji kultury odpowiada za program merytoryczny i treści prezentowane w ramach działalności tej instytucji. Organizator nie posiada kompetencji do cenzurowania ani ingerowania w treści prezentowanych przez daną jednostkę wystaw. Organizator nie określa również wytycznych dotyczących prezentowania przez instytucje jakichkolwiek treści, w tym mogących dotyczyć kwestii religijnych lub światopoglądowych – napisał w imieniu marszałka Włodzimierz Mazurkiewicz, dyrektor Departamentu Kultury. Jak dalej dodał, podległa mu jednostka była poinformowana o założeniu tematycznym wystawy, jako o „percepcji najwcześniejszych dziejów naszej państwowości oraz okresu wczesnego średniowiecza w ogóle w kulturze współczesnej, ze szczególnym uwzględnieniem popkultury”.

– Zgodnie z wyjaśnieniami przedłożonymi przez Dyrektora Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, założenia merytoryczne wystawy koncentrują się na analizie percepcji epoki średniowiecza w okresach późniejszych. Ekspozycja ma na celu ukazanie ewolucji wykorzystania wątków mediewistycznych w kulturze oraz ich odbioru przez kolejne pokolenia – aż po czasy współczesne. W tym kontekście uwzględnienie formy tzw. memów internetowych stanowi próbę naukowego i wystawienniczego ujęcia współczesnych sposobów przetwarzania dziedzictwa średniowiecznego. Nad kształtem merytorycznym wystawy czuwał zespół doświadczonych specjalistów, gwarantujący rzetelność przekazu. Część ekspozycji zawierająca memy stanowi autorską wypowiedź artystyczną pani Zofii Załęskiej – historyczki sztuki oraz badaczki ikonografii średniowiecznej – napisano. Jak dodano, od momentu otwarcia wystawy pod koniec stycznia, przez miesiąc nie było żadnych uwag do jej treści wśród odwiedzających, tj. do 22 lutego br.: – Następnego dnia, po otrzymaniu pierwszego zgłoszenia, Dyrektor Muzeum nakazał natychmiastowe zdjęcie najbardziej kontrowersyjnych memów. Wychodząc z założenia, że wystawa jest formą komunikacji z odbiorcą, a komunikacja jest żywa, usunięto te fragmenty komunikatów, które mogły być niezrozumiałe i nieakceptowane przez innych, nie ujmując jednak wartości przekazu, który dotyczył nie kwestii religijnych, a pewnego uniwersalizmu emocji oraz percepcji średniowiecznej sztuki we współczesnym świecie.

Jak dodano w odpowiedzi, Muzeum otrzymało w sumie kilkanaście skarg w formie listownej, mailowej oraz najwięcej telefonicznej, przy czym praktycznie żadna z dzwoniących osób się nie przedstawiała w zakresie swojej lokalizacji. Ponadto wpłynęły dwa pisma od zakonu OO. Franciszkanów. Do UMWW natomiast trafiły dwa pisma w formie skarg na ww. ekspozycję, a także petycja. 

– W korespondencji zwrotnej i w bezpośrednich rozmowach telefonicznych Dyrektor Muzeum wyjaśnił, że kontrowersje wzbudziła jedynie część z zaprezentowanych memów, oraz poinformował, że wzbudzające oburzenie elementy ekspozycji zostały zdjęte już 23 lutego rano. Każdorazowo przekazał również przeprosiny wraz z wyjaśnieniem, że intencją autorów wystawy nie było naruszenie niczyich uczuć ani wrażliwości. Muzeum na bieżąco odpowiadało także na wszelkie głosy wyrażane za pomocą komunikatorów internetowych (w większości były to obelgi), informując o usunięciu kontrowersyjnych memów, przepraszając i zapewniając, że twórcy wystawy nie zamierzali nikogo obrażać – napisał Włodzimierz Mazurkiewicz, dodając na końcu: – Jako organizator instytucji kultury, stoimy na stanowisku, że instytucje te powinny pozostawać miejscem edukacji i promocji dziedzictwa oraz wartości wspólnych, przestrzenią dialogu i refleksji, a także wolności twórczej, przy jednoczesnym poszanowaniu porządku prawnego oraz uczuć religijnych i wrażliwości społecznej odbiorców.

Tematu jednak nie kończy ww. odpowiedź na interpelację. Na najbliższą sesję Rady Miasta trafił projekt uchwały o odwołaniu Jarosława Mikołajczyka z funkcji przewodniczącego Komisji Kultury, Promocji i Turystyki. Dokument taki, składany w imieniu radnych PiS przez radną Nataszę Szalaty, został przyjęty i dołączony do projektu uchwał, jednak bez zawarcia w nim jakiegokolwiek merytorycznego uzasadnienia, poza odesłaniem do ustawowych przepisów o samorządzie. Jest pewnym, że nie uzyska on poparcia większości, a więc jest tylko działaniem zachowawczym. Radny prywatnie pracuje w Muzeum Początków Państwa Polskiego, jednak nie był kuratorem tejże wystawy i nie odpowiadał za jej treść.

Jednocześnie w kościele OO. Franciszkanów w najbliższy piątek 20 marca wieczorna Msza święta zostanie odprawiona w „intencji przebłagalnej za bluźnierstwa względem Pana Jezusa, Matki Bożej i Świętych w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie i nawrócenie tych, którzy się tego dopuścili”.