Miłośnicy historii odkrywali dzieje ulicy Błogosławionej Jolenty

Kilka dni temu, w ramach programu wydarzeń związanych z Błogosławioną Jolentą, odbył się spacer z przewodnikiem po Szlaku Piastowskim, Krzysztofem Zalaszewskim. Tym razem bohaterką spotkania była – co oczywiste – ulica Błogosławionej Jolenty. To miejsce, którego historia sięga znacznie dalej niż czas wytyczenia samej ulicy.

Jak wyjaśnił przewodnik, zanim w XIX wieku powstała obecna ulica, prowadziła tędy droga do Folwarku Franciszkańskiego, położonego na południowym brzegu Jeziora Winiary. Choć mogłoby się wydawać, że był to jedynie trakt prowadzący poza miasto, zachowane archiwalia dowodzą, że już wcześniej istniała tu drobna zabudowa.

Jednym z najciekawszych archiwaliów jest pismo z 1842 roku, w którym Marianna Piasecka zwróciła się do władz pruskich z prośbą o zgodę na rozbiórkę budynku warzywno-ogrodniczego. Jak zapisano w dokumencie, obiekt znajdował się przy Folwarku Franciszkańskim, czyli w rejonie, gdzie dzisiaj stykają się ulice bł. Jolenty i św. Michała. Dokument ten jest cennym świadectwem dawnej zabudowy tej części Gniezna. Był zapisany po polsku i niemiecku, właścicielka nie potrafiła pisać, dlatego u dołu pisma znajdowały się trzy krzyżyki oraz podpis kogoś innego. Przy budynkach powstałych w II połowie XIX wieku dokumenty są tylko w języku niemieckim, to już jest okres germanizacji.

Kamienice, boisko i baseny

Spacer stał się również okazją do poznania historii kilku kamienic. Szczególne zainteresowanie wzbudził dom przy ul. Błogosławionej Jolenty 10, wzniesiony w 1910 roku. Zamieszkał w nim Oskar Thomas, sekretarz i kontroler obrachunkowy magistratu. Jego nazwisko zapisało się jednak w historii nie z powodu pracy urzędniczej – w 1919 roku, po pobraniu z góry kilku pensji, zbiegł do Niemiec.

Przyglądając się zabudowie ulicy, uczestnicy mogli dostrzec kolejne etapy rozwoju miasta. Wiele kamienic powstało jeszcze w drugiej połowie XIX wieku, w okresie zaboru pruskiego, natomiast część budynków wzniesiono już w odrodzonej Polsce, w dwudziestoleciu międzywojennym.

Kolejnym przystankiem były tereny dzisiejszego GOSiR-u. Jak przypomniał Krzysztof Zalaszewski, jeszcze przed wybuchem I wojny światowej funkcjonowało tu boisko sportowe. W latach sześćdziesiątych XX wieku powstał kompleks basenów obejmujący trzy odkryte niecki oraz jeden basen kryty. Cały ten kompleks po pewnym czasie został zamknięty i przebudowany. Hotel Lech to lata 90 te XX wieku.

Zaginiona rzeka Srawa

Schodząc w dół ulicy, uczestnicy dotarli do miejsca, gdzie niegdyś droga stykała się z rzeką Srawą. Dziś po cieku wodnym nie ma już śladu, jednak przez stulecia stanowił on ważny element krajobrazu tej części Gniezna i wpływał na rozwój okolicznych terenów.  Jak wskazał przewodnik, postać bł. Jolenty i rzeka to dwie ważne, ale trochę zapomniane rzeczywistości w Gnieźnie. 

Przewodnik przypomniał także historię nazwy ulicy. Do 1919 roku nosiła ona niemiecką nazwę Vorwerkstrasse (Folwarczna). W styczniu 1919 roku, a więc po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, rada miejska zmieniła ją na ulicę Świętej Jolenty, natomiast w 1924 roku dokonano korekty, nadając obowiązującą do dziś nazwę – ulica Błogosławionej Jolenty. Mówiąc żartem rada miasta wcześniej „kanonizowała” Jolentę niż Watykan. W czasie okupacji Niemcy wrócili do Vorwerkstrasse, a w 1945 powrócono do bł. Jolenty

Zachęta do dalszego odkrywania Gniezna

Na zakończenie spaceru Krzysztof Zalaszewski polecił uczestnikom kilka publikacji poświęconych historii Gniezna, dostępnych w gnieźnieńskich bibliotekach. Było to jednocześnie zaproszenie do dalszego odkrywania miasta, którego historia kryje się nie tylko w najbardziej znanych zabytkach, lecz także w pozornie zwyczajnych ulicach, takich jak ulica Błogosławionej Jolenty.