Dawny klasztor zyska nowe życie – ma w nim powstać muzeum

Jeden z najcenniejszych i zarazem najmniej znanych zabytków Gniezna, wkrótce ma zyska nowe oblicze. Po wykupieniu zrujnowanego gmachu z prywatnych rąk, Archidiecezja Gnieźnieńska planuje zrealizować projekt ma się stać ośrodkiem kultury i edukacji w połączeniu ze sztuką, jako Muzeum Zakonów Rycerskich.

Zabytkowy kompleks poklasztorny przy ul. św. Jana, którego metryka sięga średniowiecza i posiada w swoich wnętrzach gotyckie sklepienia, ma otrzymać nową funkcję. Po kasacie zakonu przez władze pruskie w XIX wieku, przez wiele lat mieściły się w nim szkoły – ostatnia opuściła budynek kilkanaście lat temu, a następnie Powiat Gnieźnieński (decyzją z 2013 roku) sprzedał obiekt w prywatne ręce. Mimo wielu planów, jakie pojawiało się wokół zabytku, gmach niszczał, czego efektem jest jego obecny stan. Na przełomie 2023 i 2024 roku został on odkupiony przez Archidiecezję Gnieźnieńską. Wówczas jednak nie informowano jeszcze, jakie są plany wobec obiektu.

Obecnie, jak przekazano, budynek został wpisany do projektu, na którego cel otrzymano dofinansowanie z Unii Europejskiej oraz budżetu państwa.

Jak poinformowała Archidiecezja Gnieźnieńska, celem projektu jest „przebudowa i adaptacja budynku poklasztornego Zakonu Bożogrobców w Gnieźnie na potrzeby Muzeum Zakonów Rycerskich”. W założeniach ma prezentować kilkusetletnią, bogatą tradycję i duchowe dziedzictwo zakonów działających na ziemiach polskich. Ponadto w budynku ma się znaleźć Centrum Zabytków Drewnianych, poświęcone unikatowej architekturze i sztuce sakralnej, a także przestrzeń warsztatowa, gdzie odbywać się będą zajęcia edukacyjne i spotkania tematyczne.

Przebudowa i adaptacja klasztoru obejmą kompleksowe prace konserwatorsko-budowlane, przywracające świetność zabytkowym murom i detalom architektonicznym. Nowoczesne rozwiązania technologiczne, w tym systemy multimedialne i interaktywne wystawy, mają uatrakcyjnić prezentację historii.

W ramach tego samego projektu odnowione zostaną również inne obiekty. Jednym z nich jest dzwonnica na Wzgórzu Lecha, gdzie powstanie wystawa poświęcona historii i symbolice gnieźnieńskich dzwonów.

Dodatkowo środki trafią też na cztery inne zabytki dziedzictwa sakralnego Wielkopolski. Prace konserwatorsko-budowlane obejmą trzy zabytkowe kościoły drewniane: pw. św. Mikołaja i św. Jadwigi w Dębnicy, pw. św. Rozalii w Sławnie oraz pw. św. Stanisława BM w Sokolnikach. Celem działań jest zachowanie ich oryginalnego charakteru, a jednocześnie dostosowanie do współczesnych funkcji kulturalno-edukacyjnych.

Projekt na wszystkie wspomniane wyżej prace ma wartość 24 mln 700 tys. złotych, z czego 19 mln 759 tys. złotych stanowi dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej i budżetu państwa (przy wkładzie własnym na poziomie 5 mln zł). Znacząca część tej kwoty trafi na remont gmachu poklasztornego przy ul. św. Jana. W przypadku pomyślnego ukończenia tej inwestycji, wszystko wskazuje na to, że Gnieznu przybędzie dodatkowa atrakcja turystyczna i jednocześnie pozwoli to na szersze poznanie wyjątkowej i niekiedy tajemniczej (bo zapomnianej) historii zakonu bożogrobców, ale nie tylko.