Chcą powrotu kolei, nie chcą wykluczenia. Potrzeba jednak analizy dla linii 281

Przedstawiciele kilku samorządów wojewódzkich oraz lokalnych spotkali się w Janowcu Wielkopolskim, by rozmawiać o przyszłości linii kolejowej prowadzącej z Gniezna do Nakła i Chojnic. Część z nich, zwłaszcza tych mniejszych mówi, że czują potrzebę swoich społeczności, by odzyskać połączenia pasażerskie na tym szlaku. Więksi „gracze” przyznają, że to oznacza duże koszty, ale najpierw potrzeba zbadać faktyczne zapotrzebowanie. 

Temat linii kolejowej 281 na odcinku od Gniezna do Nakła nad Notecią był już kilkukrotnie poruszany na portalu w ostatnich miesiącach. Najbliżej Gniezna, szczególną aktywność w tym zakresie wykazuje się właśnie w Janowcu Wielkopolskim. Mieszkańcy i samorządowcy tej miejscowości, z nazwy wielkopolskiej, a faktycznie położonej w województwie kujawsko-pomorskim, czują się wykluczeni komunikacyjnie. Dojazd do Bydgoszczy czy Poznania to kwestia połączeń autobusowych, nie zawsze dogodnych. Do tego znacznie na uboczu od S5. A przez miasto przechodzi linia kolejowa 281, łącząca Gniezno, Mieleszyn, Janowiec, Damasławek, Wapno, Kcynię i Nakło, dalej prowadząc na Sępólno Krajeńskie i Chojnice. Od czerwca 2000 roku połączeń pasażerskich na tym szlaku nie ma.

Organizatorem spotkania był burmistrz Janowca Wielkopolskiego, Leszek Grzeczka, który w sprawie wykazywał się niejednokrotnie dużym zaangażowaniem. Można jednak mieć wrażenie, że nie ma większego, zwłaszcza politycznego lobbingu dla linii 281. Dlatego ciągle wszystko pozostaje w martwym punkcie. Sam burmistrz przyznał, że zamknięcie połączeń pasażerskich ćwierć wieku temu spowodowało regres gospodarczy i społeczny dla całej okolicy.

– W ostatnim czasie dochodzą do nas informacje z terenu Polski, że różnego rodzaju linie kolejowe lub ich fragmenty, powracają do łask, połączenia są wznawianie lub planowane, także takie z takim 25-letnim stażem nieużytkowania. Wzbudza to w nas nadzieje, że i ta linia 281 na interesującym nas odcinku powróci do łask. Dlatego też postanowiłem wyjść z inicjatywą takiego spotkania, porozmawiać, dowiedzieć się, jakie są realne perspektywy dotyczące tej linii, co można zrobić, aby zwiększyć te szanse na powrót pociągów pasażerskich – mówił Leszek Grzeczka. 

Wicemarszałek województwa wielkopolskiego Wojciech Jankowiak przyznał, że obecnie na podległym mu terenie trwają prace lub działania na rzecz przywrócenia połączeń na czterech odcinkach linii kolejowych. Studził jednak emocje: – Z całym szacunkiem do historii, ale moim zdaniem trzeba byłoby wykonać parę analiz, czy są tu potencjalne potoki podróżnych itd. Wiemy doskonale, że to jest efektywny środek transportu, ale jednakże drogi i on ma sens wtedy, gdy może służyć znaczącemu ruchowi, potokowi podróżnych, bo dla niedużej liczby pasażerów to jednak dedykowane są inne środki transportu – przyznał. Nawiązał do przykładu linii z Poznania do Wągrowca, początkowo przywróconej w takim stanie, w jakim była i ze starym taborem. Obecnie jest ona wręcz oblegana, a w składach panuje tłok. – Czy ta linia (281 – przyp. red.) mogłaby być podobnie obłożona? Nie wiem. Trzeba by to sprawdzić – mówił wicemarszałek. Wskazał, że aby linia była interesująca dla społeczności, musi być kilkanaście par pociągów dziennie i to rodzi pytanie, czy będą miały one wystarczające obłożenie.

Linia 281 między Gnieznem a Nakłem ma dość „trudne” położenie. Pierwszych kilkanaście kilometrów znajduje się w województwie wielkopolskim. Kolejnych kilka w kujawsko-pomorskim, po czym znowu przebiega przez wielkopolskie i ponownie wjeżdża do kujawsko-pomorskiego. Dla mieszkańca – nie jest aż tak istotne. Dla przewoźnika już jednak tak.

– Z mojej perspektywy, mówię szczerze, to jest to, co mówił jeszcze pan marszałek, szanse są na tę chwilę niewielkie, bo musimy zrobić odpowiednie badania, sprawdzić zainteresowanie. Odbudowa takiej linii to są ogromne pieniądze, które trzeba będzie wyłożyć i w które będzie musiał zaangażować się samorząd województwa. To nie będzie łatwa sprawa, jesteśmy dopiero na początku tej drogi. Niewykluczone, że po przeprowadzeniu różnych badań i analiz okaże się, że ta linia jest na tyle ważna dla Wielkopolski i województwa kujawsko-pomorskiego, że pójdziemy w takie rozwiązanie – stwierdził Dariusz Kurzawa, członek Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Następnie głos zabrał Wiktor Plesiński, dyrektor Wydziału Transportu w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Omówił on dokument, tzw. Pakt Kolejowy, który jeszcze nie jest podpisany, ale stanowi porozumienie między samorządem województwa, PKP PLK oraz Ministerstwem Infrastruktury. Linia 281 nie jest w jego zakresie na tym odcinku nie znalazła się. Dodał, że obecnie nie ma dofinansowań na zakup taboru spalinowego. Ten musiałby się pojawić, bo linia nie jest zelektryfikowana: – Koszt jednego pojazdu spalinowego będzie się wahał w zależności od naszych oczekiwań. między 30 a 35 mln złotych – za jeden pojazd. Chcąc zapewnić dobrą ofertę, co wspominał marszałek Jankowiak, w liczbie kilkunastu par pociągów, oznaczałoby, że do obsługi takiego ciągu komunikacyjnego potrzebowalibyśmy około 3 pojazdów. Czyli około 130 mln złotych na samo zapewnienie środków transportu. Dlatego zasadnym się wydaje wykonanie analizy potrzeb przewozowych tego regionu i znalezienie optymalnych sposobów rozwiązania tego problemu – mówił. Dodał, że w ostatnim programie telewizyjnym na temat linii 281, nagrywanym w Janowcu Wielkopolskim wynika, że mieszkańcy mają potrzeby dojazdu do Gniezna, jak i Żnina – stolicy powiatu (obecnie Żnin jest już na stałe odcięty od linii 281 – tory rozebrano). Te potrzeby zapewniają autobusy i jak wskazał, może wystarczałoby usprawnić ten system.

Włodzimierz Finke, zastępca Dyrektora Departamentu Transportu w UMWW także wskazał, że konieczne są analizy. – Musimy w tym momencie mówić o wspólnym działaniu nie tylko samorządów województw, ale też zainteresowanych gmin – przyznał. Wskazał, że badania mogą wykazać konieczność likwidacji jakichś przystanków i powstania nowych.

Leszek Grzeczka przyznał, że w trakcie konsultacji nad Krajowym Programem Kolejowym jakiś czas temu, Janowiec Wielkopolski wykazał się wypełnieniem 2 tys. formularzy, które złożono w ramach uwag od społeczeństwa. Nie pomogło to jednak linii 281 i znalazła się na liście rezerwowej.

Na spotkaniu pojawili się także przedstawiciele samorządu z odległego Sępólna Krajeńskiego, także położonego przy linii 281, ale w rejonie Bydgoszczy, między Nakłem a Chojnicami. Również i oni walczą z wykluczeniem komunikacyjnym. Obecny burmistrz Sępólna Krajeńskiego Waldemar Stupałkowski wskazał: – Linia łączy Oleśnicę z Chojnicami i jest to nas wszystkich wspólny interes – Janowca, Gniezna, Nakła, Sępólna, Chojnic. Warto rozmawiać w rozszerzonej formie – powiedział, podkreślając iż trzeba nawiązać relację także z samorządem województwa pomorskiego, gdzie linia się kończy. – Te badania muszą obejmować całą tę linię. To, czy zbadamy, czy w okolicy Janowca jest zainteresowanie, to nie jest wszystko moim zdaniem. Tak samo, jakbyśmy badali na linii Sępólno, to nie jest wszystko. Badanie musi być wykonane głębiej i szerzej – stwierdził, wskazując swoje obserwacje w tym zakresie: – Wiem, że tam, gdzie jest odtworzony ten ruch, gdzie jest porządna oferta, jeżdżą piękne, eleganckie, czyste pociągi z prędkością 100 km/h, tam mieszkańcy z tego korzystają. To nie jest tak, że ta linia nie będzie uczęszczana – stwierdził. Wskazał, że remont tej linii i poprawa infrastruktury jest oczekiwana także przez ruch towarowy.

Burmistrz Nakła Sławomir Napierała nadmienił: – Musi być oferta. Naszym zadaniem, jako samorządu, jest włączyć się w realizację przystanków, parkingów, bo dzisiaj problem polega na tym, że kolej się rozwija, jeździ, a dany przystanek ma infrastrukturę. Nie musi być poczekalni i kasy biletowej, ale tamto musi być. My, jako Nakło nad Notecią to podjęliśmy – stwierdził, dając przykład swojego miasta, jako rozwiniętego pod tym względem: – Myślę, że nie powinniśmy mówić historycznie, że chodzi o pociąg z Gniezna do Nakła. Powinien być pociąg z Gniezna do Chojnic. Ten pociąg, przecinając węzeł nakielski, zda egzamin, ponieważ dzisiaj urząd marszałkowski w Toruniu finansuje przewozy autobusowe wzdłuż linii 281 z Sępólna do Nakła – mówił Sławomir Napierała. Podkreślił to samo, co poprzednik, że konieczna jest analiza szczegółowa: – Transport kolejowy pasażerski wraca. Jeżeli się to dobrze zorganizuje, to to będzie działało. Takie badania muszą być zrobione bardzo pogłębione, wieloaspektowe. Muszą być szerokie po to, by widzieć obraz wszystkich rodzajów transportu i potoków ruchu, które dotyczą danej miejscowości i odcinka. Wierzę w to głęboko, bo transport to rozwój i wierzę, że ta linia doczeka się rewitalizacji.

Rafał Wąsowicz, prezes Kujawsko-Pomorskiej Fundacji Rozwoju Transportu Publicznego powiedział: – Od lat samorządy domagają się działań przy reaktywacji tej linii, szczególnie na odcinku Nakło – Sępólno. Dlaczego od lat nic się w tej kwestii nie dzieje? Jak potrzeba budowy drogi czy remontu, to pieniądze znajdują się wręcz spod ziemi. Jak przychodzi do organizacji linii kolejowej, to wtedy mamy problem – przyznał, wskazując na walory funkcjonowania transportu kolejowego. Stwierdził, że wiele osób, zwłaszcza młodych, nie chce korzystać z transportu autobusowego, nawet przy jego dużej częstotliwości kursowania. Wskazał na województwo dolnośląskie i małopolskie, gdzie komunikacja autobusowa i kolejowa jest skorelowana ze sobą.

Głos zabrał jeszcze dyrektor poznańskiego Zakładu PKP PLK Tomasz Kleszka oraz dr hab. Krzysztof Małachowski z Politechniki Bydgoskiej. Spotkanie zakończył burmistrz Leszek Grzeczka, który podsumował je słowami: – Póki są jeszcze tory, póty jest nadzieja. Myślę, że tę nadzieję mamy iż te pociągi wrócą i będzie nam dane jako pasażerom jechać. Przyznał, że wiadomym jest, że kwestia ta nie jest ani tania, ani prosta w rozwiązaniu: – W naszym życiu samorządowym i każdego z nas takich trudnych spraw jest wiele i musimy sobie z nimi radzić. Wierzę, mam nadzieję, ze jako samorządy, państw, społeczność i z tą sobie poradzimy.

Spotkanie zakończyło się konkluzją, że trzeba przeprowadzić szczegółową analizę, najlepiej dla całego obszaru – od Gniezna (albo jeszcze „niżej”) aż do Chojnic, obejmując tym obszarem także gminy, które nie są położone bezpośrednio na samej linii 281. To dałoby obraz możliwości – zwłaszcza, że w zasadzie linia cały czas jest przejezdna, utrzymywana do okolicznościowego ruchu towarowego. Niektórzy zwolennicy wykazują się pewnym sentymentem kolejowym, inni pragmatyzmem wartości transportu publicznego (zwłaszcza kolejowego), a samorządowcy odpowiedzialni za organizację ruchu przyznają wprost, że wydane setki milionów złotych (bo tak trzeba patrzeć w realnej perspektywie przy zakupie taboru i przebudowie linii) nie mogą być oparte na reminiscencjach. Potrzeba konkretnych prognoz na teraz i na przyszłość. Pozostaje mieć nadzieję, że w przypadku wykonania badań, nie będzie to wróżenie z fusów.