„Profanacja” na wystawie. Muzeum usuwa memy z ekspozycji, jednak z internetu nie znikną

Otwarta miesiąc temu wystawa w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, dopiero teraz wzbudziła „zainteresowanie” medialne. Wszystko za sprawą kilku memów, które stały się elementem dużej ekspozycji, pokazującej ponowne wykorzystywanie motywów średniowiecznych we współczesnej popkulturze. Obrazy z postaciami z Pisma Świętego, wykorzystane z dodanymi do nich wpisami, mają naruszać uczucia religijne. Muzeum usunęło niektóre z nich ze ściany.

Wystawa czasowa w Muzeum przy ul. Kostrzewskiego została otwarta pod koniec stycznia br. Po miesiącu jeden z mieszkańców, wizytujący to miejsce, sfotografował kilka memów, stanowiących element uzupełniający ekspozycję na jednej ze ścian. To tzw. memy, a więc obrazki, grafiki z dodanymi treściami, mającymi na celu dodanie nieco humoru.

Nie wszystkim jednak się to spodobało, a zwłaszcza te, gdzie widoczne są postacie Jezusa, Maryi i uwagi dodane do nich np. „Kiedy chciałeś iść na plażę nudystów, ale trochę się wstydzisz” ze sceną chrztu niemal nagiego Jezusa w Jordanie lub grafika ubiczowanego Jezusa z licznymi ranami i podpisem „Kiedy próbujesz wykąpać kota” czy scena ze zmartwychwstałym Jezusem i podpisem „Kiedy wracasz na imprezę po godzinie spędzonej w toalecie”. Autorką tych memów jest Zofia Załęska, która najwyraźniej użyczyła ich na potrzeby wystawy „Re: średniowiecze. 1000 lat 1000 wersji”. Ekspozycja ma bowiem pokazywać wykorzystanie średniowiecznych motywów we współczesnej popkulturze.

– Świętokradcze, obrażające wiarę chrześcijańską, naigrywające się z wiary… Nie interesuje mnie sprostowanie autorki bądź twórców wystawy, że nie mają zamiaru obrażać kogokolwiek… Nikt nie ma prawa naigrywać się za publiczne pieniądze z wiary chrześcijańskiej a tym bardziej wydawać publiczne pieniądze w takim celu – napisała do nas pani Katarzyna. Zdjęcia memów w internecie umieścił jeden z gnieźnian, a potem trafili na nie dwaj radni – sejmiku Łukasz Grabowski oraz miejski Wojciech Szymczak. Obaj ostro skomentowali tę ekspozycję. Wszystko to w jeden wieczór, jakby dopiero teraz rozeszła się świadomość o wystawie otwartej miesiąc temu.

– Docierają do mnie jednoznaczne sygnały, że część prac wprost uderza w uczucia religijne katolików. Nie ma i nie będzie mojej zgody na szydzenie z wiary oraz profanowanie symboli religijnych – szczególnie w instytucji utrzymywanej z pieniędzy publicznych. Oczekuję jasnych wyjaśnień: kto zatwierdził wystawę, czy analizowano jej treści oraz jak zareagowano na głosy mieszkańców – napisał Łukasz Grabowski, kierując jednocześnie od razu interpelację do Urzędu Marszałkowskiego – tego, który jest organem prowadzącym dla gnieźnieńskiego Muzeum.

Udaliśmy się do placówki przy ul. Kostrzewskiego we wtorkowy ranek. Na wystawie nie ma już kilku memów, które zostały zdjęcie po tym, jak wywołały wrzawę. Jest jednak tablica o treści: „Prezentowane memy są autorską wypowiedzią artystyczną. Niektóre treści mogą być uznane za kontrowersyjne lub naruszające czyjąś wrażliwość. Zamiarem twórców wystawy nie jest obrażanie kogokolwiek”.

W sprawie ekspozycji głos zabrała już Archidiecezja Gnieźnieńska, która wystosowała swoje oświadczenie: – W związku z pojawiającymi się w przestrzeni publicznej informacjami dotyczącymi wystawy prezentowanej w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie pragniemy wyrazić nasze głębokie zaniepokojenie sposobem wykorzystania wizerunków oraz obrazów chrześcijańskich. Dla osób wierzących przedstawione obrazy nie są jedynie elementem kulturowego przekazu, lecz stanowią wyraz najgłębszych prawd wiary oraz przestrzeń przeżycia duchowego. Wykorzystywanie ich w kontekście humorystycznym, opatrzonym komentarzami prezentowanymi na wystawie, budzi ból oraz poczucie braku należnego szacunku wśród wiernych. Szanujemy wolność twórczości artystycznej oraz autonomię instytucji kultury. Jednocześnie przypominamy, że wolność wyrazu wiąże się z odpowiedzialnością za słowo i obraz, a także z wrażliwością na to, co dla innych stanowi rzeczywistość świętą i szczególnie doniosłą. Informujemy, że nasze ubolewanie oraz zastrzeżenia zostały przekazane bezpośrednio dyrekcji muzeum – napisał ks. Remigiusz Malewicz, rzecznik Archidiecezji Gnieźnieńskiej.

Do Muzeum Początków Państwa Polskiego skierowaliśmy zapytanie w sprawie stanowiska wobec ww. elementu ekspozycji, jednak do momentu publikacji tego tekstu, nie zostało ono jeszcze wydane lub przesłane. Te same memy, które znajdują się na wystawie lub zostały z niej usunięte, można swobodnie cały czas oglądać w internecie.