Spalony dworek na Kustodii: konserwator dostrzegał zaniechania. Teraz sprawa trafiła do organów ścigania

Sprawą zabytkowego dworku w Gnieźnie, który uległ pożarowi w lutym 2026 roku, zająć się mają organy ścigania. Sprawa została bowiem zgłoszona jako możliwe przestępstwo, gdyż wcześniej właściciel w ogóle nie prowadził prac zalecanych przez konserwatora. Obecnie pożar wskazuje na kolejny przykład ignorowania kierowanych nakazów, które skutkowały zniszczeniem zabytku. Wszystko to jest efektem działalności państwowej instytucji, do której należy nieruchomość.

Dworek z zespołu pałacowo-folwarcznego Kustodia w Gnieźnie spłonął 12 lutego 2026 roku. Opuszczony od dłuższego czasu budynek był wpisany do rejestru zabytków i od lat znajdował się w złym stanie technicznym. Po pożarze radny miejski Robert Gaweł skierował interpelację do prezydenta miasta Michała Powałowskiego w sprawie dalszych losów obiektu i zwrócenia uwagi na to, co się będzie z nim działo oraz z apelem o zwrócenie się do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa tj. właściciela nieruchomości ze stanowczą reakcją. 

W odpowiedzi z Urzędu Miejskiego zawarto, że budynek był objęty ochroną konserwatorską od 1995 roku. Jak wskazano, miejski konserwator zabytków od kilku lat próbował doprowadzić do zabezpieczenia i remontu obiektu. – W związku z realnym ryzykiem utraty substancji zabytkowej pałacu Kustodia, Miejski Konserwator Zabytków w Gnieźnie od 2018 roku prowadzi wobec jego właściciela, jakim jest jednostka budżetowa Skarbu Państwa, postępowania mające na celu wymuszenie na nim wykonanie niezbędnych prac konserwatorsko-budowlanych, hamujących postępującą destrukcję tegoż obiektu – zawarto w odpowiedzi. 

W piśmie zaznaczono, że na przestrzeni ostatnich lat wydano szereg nakazów konserwatorskich związanych z niewykonaniem wcześniejszych zaleceń pokontrolnych. Dotyczyły one m.in. dokonania drenażu wokół budynku, izolacji przeciwwilgociowej murów, naprawy kamiennych schodów w elewacji frontowej, wymiany stolarki okiennej na drewnianą zgodną z historycznymi rozwiązaniami czy renowacji elewacji i detali architektonicznych. Zdaniem urzędników, właściciel nie wywiązał się z tych obowiązków: – Dodatkowo Miejski Konserwator Zabytków w Gnieźnie za niewykonanie wskazanych wyżej prac na właściciela obiektu nałożył karę grzywny.

Jak dodano w odpowiedzi na interpelację, po pożarze z lutego 2026 roku sprawa została skierowana do organów ścigania: – W chwili obecnej, po zaistniałej sytuacji, jaką był pożar pałacu w dniu 12.02.2026 r., Miejski Konserwator Zabytków w Gnieźnie (…) zawiadomił właściwy organ ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa polegającego na niszczeniu pałacu wpisanego do rejestru zabytków przez jego właściciela, na którym to ciążył szczególny obowiązek prawny zapobiegnięcia skutkowi w postaci zniszczenia i uszkodzenia zabytku wynikający zarówno z przepisów powszechnie obowiązującej ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jak i indywidualnych aktów prawnych w postaci decyzji wydanych przez organ konserwatorski.

Teraz sprawą zajmą się odpowiednie służby, które mają ustalić, czy doszło do umyślnych lub nieumyślnych zaniedbań skutkujących zniszczeniem historycznego obiektu. Gmach po pożarze, który objął głównie dach budynku, jest zniszczony, a część jego wnętrz została wypalona.