„Fyrtel” przybliża historie okolic – program festiwalu

Tajemnice, odkrycia, twórczość i dziedzictwo – to, co nowego oraz ciekawego jest do opowiedzenia o Gnieźnie oraz miejskiej działalności na różnych płaszczyznach kultury, przybliża festiwal „Fyrtel”. Film, literatura, muzyka, teatr oraz sztuki wizualne, a w tym także oprowadzanie i wykłady. Każdy, kto interesuje się Pierwszą Stolicą Polski, znajdzie dla siebie coś ciekawego.

Rozpoczyna się 11. edycja Festiwalu Dziedzictw Kulturowego Gniezna „Fyrtel”. Trwa on co prawda pojedynczymi inicjatywami już od września br., ale to w październiku zaplanowano najwięcej wydarzeń przygotowanych na tę okazję. 

Niezmienne motto festiwalu „Fyrtel w stanach skupienia kultury” jest ponadto zachętą dla lokalnych artystów i animatorów do realizacji przedsięwzięć artystycznych z dziedziny filmu, literatury, muzyki, teatru oraz sztuk wizualnych inspirowanych „jedynym takim miastem na świecie”. Bogaty program jubileuszowej edycji festiwali wypełnią: warsztaty, spotkania autorskie, wykłady, spacer, spektakl, wystawy, koncerty, a nawet… urodziny. Niektóre z tych wydarzeń będziemy jeszcze osobno zapowiadać, ale już teraz warto odkryć to, co znajduje się poniżej. Uwaga – na wszystkie wydarzenia wstęp wolny!

Warsztaty

Gwara wielkopolska oraz dzieje i istota obywatelskiego sprzeciwu wobec aparatu władzy będą motywami przewodnimi tegorocznych zajęć warsztatowych. Na te pierwsze zaprasza „Dom Sąsiedzki Pod Sówką” przy Filii nr 2 Biblioteki Publicznej Miasta Gniezna. Pod swojsko brzmiącymi nazwami „A na Fyrtlu powiedzieli” i „Blubrajmy na Fyrtlu” kryją się zajęcia skierowane nie tylko do dzieci, ale i dla całych rodzin (zapisy: filia2@biblioteka.gniezno.pl). Z kolei problematykę szeroko rozumianego „Buntu” w historii naszego miasta odsłonią kolejne warsztaty z cyklu „Społeczna historia Gniezna”, które poprowadzi duet: Kamila Kasprzak-Bartkowiak i Paweł Bartkowiak (zapisy: kkasprzak5@wp.pl).

Spotkania autorskie, rozmowy i spacer z historią

Tegoroczny cykl rozmów na „Fyrtlu” rozpoczęło wrześniowe spotkanie z Ewą Pilarską-Banaszak, które odbyło się 23 września, a kolejne będzie z Sarą Powagą (3 października, g. 18.00, Stary Ratusz). Poprowadzi je Krzysztof Szymoniak.

„Fyrtel” to również czas premier! Podczas festiwalu będzie okazja spotkać się z Karolem Soberskim, który przedstawi swoje najnowsze dzieło pt. „Głębokie. Tropami tajemnic” (13 października, g. 18.00, Stary Ratusz) oraz z dr Anną Jabłońską, autorką monografii pt. „Bożogrobcy św. Jana w świetle źródeł gnieźnieńskich w okresie staropolskim” (15 października, g. 18.00, Stary Ratusz, prow. Aleksander Karwowski). Na spacer po Kcyńskiej Łacie zaprosi z kolei Rafał Wichniewicz (19 października, g. 15.00, zbiórka: napis „Gniezno” na Wenei).

Nie zabraknie także spotkań z pisarzami podejmującymi chętnie problematykę „małych ojczyzn”. Z pierwszym z nich, Michałem Witkowskim, porozmawia Alex Freiheit (14 października, g. 18.00, Stary Ratusz), z drugim, Julem Łyskawą Katarzyna Mikołajczewska (17 października, g. 18.00, Stary Ratusz).

Wystawy

„Fyrtel” inspiruje! W tym roku zaprezentowane zostaną efekty aż dwóch przedsięwzięć przygotowanych przez artystów związanych z Pierwszą Stolicą. Najpierw bracia Dawid i Waldemar Stube przekonają, że „Wczoraj to dziś tylko trochę… wcześniej” (16 października, g. 17.30, Miejski Ośrodek Kultury), a dzień później Paweł Bąkowski (aka Bąkol) zaprosi nas na światłoczuły spacer po swoim ukochanym Skiereszewie (17 października, g. 17.00, Filia nr 2 BPMG).

Akcenty milenijne

W programie „Fyrtla” nie zabraknie także wydarzeń nawiązujących do obchodzonego w tym roku milenium koronacji pierwszych dwóch królów Polski w Gnieźnie: Bolesława Chrobrego i Mieszka II. O tym pierwszym opowie znakomity znawca epoki, prof. dr hab. Leszek Wetesko w wykładzie pt. „Zdań kilka o władcy, który Gniezno uczynił wielkim” (16 października, g. 18.00, Miejski Ośrodek Kultury).

I… urodziny!

Z okazji obchodzonych w tym roku 20-lecia działalności Kuźnia Literacka zaprasza na literackie przyjęcie urodzinowe, które odbędzie się w zaprzyjaźnionej z festiwalem Cukierni „Dzieńkowscy” przy ul. Chrobrego 11 (19 października, g. 17.00).

Koncert i nagroda „Królika”

Podsumowaniem jubileuszowego „FYRTLA” będzie „Wieczór na Fyrtlu” 18 października 2025 r. o g. 17.00 w Miejskim Ośrodku Kultury w Gnieźnie. Podczas koncertu nie tylko poznamy Laureata/Laureatkę Nagrody Kulturalnej Gniezna, ale i posłuchamy występów artystów: Natalii Braciszewskiej, Aleksandra Schmidta, Klubu Pickwicka oraz premierowo obejrzymy spektakl „Spowiedź Chrobrego” przygotowany przez duet: Jarosława Mikołajczyka i Jakuba Grzechowiaka.

Uwaga: na wydarzenie obowiązują bezpłatne 1-osobowe zaproszenia do odbioru w placówkach Biblioteki Publicznej Miasta Gniezna.

Skoro o „Królikach” mowa to poznajmy tegorocznych Nominowanych:

• Sara Powaga i Regina Borkowska-Kędzierska – osobowości świata muzyki, pedagożki, animatorki kultury, twórczynie wielu inicjatyw muzycznych pierwszej stolicy.
• Tomasz Kujawski – animator teatrów amatorskich, reżyser i autor wielu wspaniałych spektakli, błyskotliwy i uważny interpretator klasyki literatury polskiej i obcej.
• Dawid i Waldemar Stube – fotograficy od lat dokumentujący życie społeczne, kulturalnej i artystyczne Gniezna i regionu; laureaci wielu prestiżowych nagród i wyróżnień.
• Père-Lachaise – post-punkowy zespół muzyczny z Gniezna, łączący w swojej twórczości elementy rapu, zimnej fali i cold wave, nagradzany na festiwalach i przeglądach w całej Polsce.

Nie tylko w Gnieźnie!

Podobnie jak w ubiegłym roku FYRTEL przekracza i tym razem granice naszego miasta i rusza w bogaty świat dziedzictwa kulturowego Ziemi Gnieźnieńskiej. Spotkamy się aż w 5 bibliotekach publicznych gmin powiatu gnieźnieńskiego:

• 19/09/2025 g. 17.00 Biblioteka Publiczna Gminy Kiszkowo – Andrzej Szprywa & Bartosz Kronkowski / spotkanie autorskie oraz spacer po wyspie „Kipa” w Łagiewnikach Kościelnych
• 02/10/2025 g.17.00 Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Kłecko im. Gerarda Górnickiego – Barbara Wawrzyniak/ spotkanie autorskie/ prow. Karol Soberski
• 9/10/2025 g.17.00 Biblioteka Publiczna Gminy Niechanowo – Rafał Wichniewicz/ spotkanie autorskie/ Gminny Ośrodek Kultury w Niechanowie
• 15/10/2025 g. 17.00 Biblioteka Publiczna i Centrum Kultury Gminy Łubowo – Katarzyna Gola „Wokół wsi Siemianowo”/ spotkanie autorskie/ prow. Karol Soberski
• 17/10/2025 g. 17.00 Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Witkowo – Hubert Gajda „Ukryci Mieszkańcy”/ wernisaż wystawy fotografii przyrodniczej

Organizatorzy Festiwalu: Biblioteka Publiczna Miasta Gniezna i Miasto Gniezno. Partner strategiczny: BEST-POL.

Partnerzy: Klub Krytyki Politycznej w Gnieźnie, Kuźnia Literacka, Miejski Ośrodek Kultury, Instytut Literacki im. Marii i Franciszka Rubaszewskich, Cukiernia „Dzieńkowscy”.

Organizatorzy wydarzeń poza Gnieznem: Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Kłecko, Biblioteka Publiczna Gminy Kiszkowo, Biblioteka Publiczna i Centrum Kultury Gminy Łubowo, Biblioteka Publiczna Gminy Niechanowo, Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Witkowo.

Festiwal dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: “Kultura – Interwencje. Edycja 2025”.