Spłonął zabytek. Tak państwo „dba” o historię i dziedzictwo

To jedna z najładniejszych rezydencji, która należała do dawnych majątków ziemskich, obecnie położonych na terenie Gniezna. Budynek, w którym jeszcze niedawno mieszkali ludzie, obecnie był zamknięty, ale niepilnowany – stąd „goszczący” się w środku bezdomni. I stąd też najprawdopodobniej czwartkowy pożar, który pochłonął historyczny budynek, o który przez lata nikomu nie chciało się zadbać. A jest to wyjątkowy kawałek historii.

Ten artykuł miał powstać w odpowiedzi na pytania, które pojawiały się w internecie. Miało być o rezydencji, która zimą, kiedy nie ma liści, widoczna jest z oddali dla jadących Trasą Zjazdu Gnieźnieńskiego czy ul. Żabią. Wznoszący się na skarpie budynek stoi bowiem na uboczu wszelkich dróg i tylko właśnie w takiej porze roku niektórzy przypominali sobie o jego istnieniu. Niestety, po czwartkowym pożarze, który strawił dach i doprowadził do częściowego zawalenia do środka oraz wypalenia klatki schodowej, napisana została kolejna karta historii tego miejsca. Historia, która nie powinna mieć miejsca, gdyby obiekt miał gospodarza. 

Jest to jednak budynek z nie do końca opowiedzianą historią, bowiem nie jest znana dokładna data jego budowy. Wszystko jednak wskazuje na to, że dworek powstał pod koniec XIX wieku w miejscu dawnej siedziby zarządcy majątku Kustodia. Gmach w stylu nawiązującym do historyzmu, z detalami zachowanymi na elewacji, wykonanej częściowo także z klinkierowej cegły, zachował się w tym stanie do naszych czasów. Stało się to pomimo, że w latach 70. XX wieku wnętrza uległy częściowej przebudowie.

Sam budynek – według opisów – należał do różnych osób, ale z ostatnich, na początku lat 90. XIX wieku był to Adolf Jaschek, następnie Jacob Lissner, a ten ostatni ok. 1905 r. sprzedał majątek Leonowi Grabskiemu. Ten to, właściciel gnieźnieńskiej cukrowni, zapisał się wyjątkowo w historii lokalnej przedsiębiorczości, tworząc razem z bratankiem Edwardem Grabskim Fundację Rodziny Grabskich zarządzającą kupionymi majątkami. Nieruchomość w okresie okupacji została odebrana, a po 1945 r. znacjonalizowana przez władze komunistyczne. I tak budynek wraz z przyległym kompleksem folwarcznym został włączony w struktury Państwowych Gospodarstw Rolnych – najpierw w Łabiszynku, potem z siedzibą w Żydowie, by ostatecznie trafić do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, przekształconej potem w Agencję Nieruchomości Rolnych, przemianowanej w 2017 roku w Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. I to jest obecne, według uzyskanych informacji, właściciel obiektu.

Przez lata mieszkali tam pracownicy PGR-u, potem już „zwykli” najemcy. I tak dbałość o tę nieruchomość oraz jej zabytkowy charakter w ostatnim czasie doprowadziła do tego, że stało się to, co się stało. Ostatni lokatorzy opuścili budynek około 3 lata temu. W ostatnich miesiącach okna zostały zakryte płytami, aby nie wchodzili do środka bezdomni. Mimo opatrzenia budynku tabliczkami o tym, że jest chroniony, intruzi swobodnie wchodzili do środka. Potwierdziła to nam Straż Miejska, która budynek ten kontrolowała w obecnym sezonie zimowym.

Pożar, który wystąpił w czwartek 12 lutego, został zauważony przez mieszkańców pobliskich domów przed godziną 20. Na miejsce skierowano liczne zastępy straży pożarnej – ogień był widoczny z daleka, ponieważ w momencie dojazdu strażaków, obejmował już sporą część więźby dachowej. Działania były utrudnione z uwagi na wąski dojazd i lokalizację budynku przy skarpie. Pożar pochłonął dach, który częściowo się sam zawalił, a częściowo trzeba było rozebrać. Do wsparcia potrzebna była pomoc drugiej drabiny, która przyjechała z Wrześni. Akcja gaśnicza była utrudniona z uwagi na to, że ogień cały czas przenosił się wewnątrz konstrukcji na kolejne jej elementy, trawiąc drewniane belki i deski. Strażacy po podmianie swojej zmiany działali przy pogorzelisku do piątkowego południa, a więc około 16 godzin. 

Ta historia mogłaby się nie wydarzyć.