Praca artystyczna kontra AI i naginanie regulaminu. Kontrowersje wokół konkursu na mural

Wokół konkursu na projekt muralu artystycznego, który ma się pojawić przy ul. Farnej w Gnieźnie, pojawiła się dość stanowcza w swoich wypowiedziach dyskusja. Pojawiają się zarzuty, że największą popularność zdobywa grafika wykonana przez sztuczną inteligencję. Ponadto nagięto założenia regulaminu, który zakładał pierwotnie stonowaną kolorystykę, a ostatecznie dopuszczono barwne propozycje. Powstała już nawet petycja w sprawie odwołania konkursu.

Jeszcze przed zakończeniem głosowania mieszkańców część internautów kwestionuje zgodność niektórych prac z regulaminem konkursu, a największe emocje wzbudza projekt, który – zdaniem komentujących – mógł zostać przygotowany przy użyciu sztucznej inteligencji.

Konkurs realizowany jest w ramach zwycięskiego projektu Budżetu Obywatelskiego Miasta Gniezna na 2026 rok. Jak informował wcześniej Urząd Miejski, do rywalizacji zgłoszono 15 prac przedstawiających wizerunek Bolesława Chrobrego. Komisja konkursowa wyłoniła trzy projekty, które trafiły do drugiego etapu, czyli internetowego głosowania mieszkańców. Zwycięska praca ma zostać zrealizowana na ścianie kamienicy przy ul. Farnej 2.

Po publikacji finałowych projektów w mediach społecznościowych, bardzo szybko popularność zaczął zdobywać projekt nr 3. Ten wyróżnia się od dwóch innych formą przedstawienia. Dwa pierwsze to projekty naniesione w skali budynku. Trzeci jest formą wizualizacji „na gotowo”. Ale nie tylko to wzbudziło dyskusję.

Jeden z komentujących pod konkursowym postem Urzędu Miejskiego, znany zresztą z wielu realizacji plastycznych Jarosław Gryguć zapytał, dlaczego prace są kolorowe pomimo, że założeniem regulaminu były dzieła monochromatyczne, a więc utrzymane w tonacji czerni i bieli. – Komisja konkursowa, po analizie dostarczonych prac, podjęła decyzję o dopuszczeniu pod głosowanie powyższych prac – wybrzmiała jedynie odpowiedź Magistratu. Dalej było zrobiło się jeszcze ciekawiej, bowiem komentujący wprost zarzucają naruszenie zasad przez pracę stworzoną rzekomo przez AI.

– Moje wątpliwości budzi wypełnienie jeszcze jednego punktu regulaminu. Uważam, że grafiki generowane przez AI powinny zostać w ogóle zdyskwalifikowane w tym konkursie, bo łamią 7 punkt jego regulaminu: „Każdy zgłoszony projekt jest wykonany osobiście przez Uczestnika bez wsparcia osób trzecich.”.. Korzystanie z AI, która wypracowuje swój model na podstawie ogromnej ilości dzieł prawdziwych artystów bez wątpienia wypełnia znamiona korzystania z pomocy osób trzecich (czyli wspomnianych artystów). AI to nie narzędzie typu ołówek! – wskazał dalej Jarosław Gryguć. I wtórują mu inni użytkownicy.

– Królewskie Gniezno dlaczego sposób prezentacji poddanych pod głosowanie propozycji jest nierówny? Dwa pierwsze jako projekty, trzeci jakby był zrealizowany. Nie jest to zbyt sugerujące? Konkurs to konkurs. Oczekiwałbym takich samych prezentacji – pisze Robert.

– Fajny ten wasz konkurs na najlepszy prompt. Jedyna praca zrobiona z regulaminem przez człowieka jak widać ludziom się nie podoba. Może zróbcie od nowa konkurs tylko na grafiki AI, przynajmniej oszczędzicie sobie wstydu a artystom zachodu – stwierdził Maciej.

– To naprawdę obrzydliwe i żałosne, że mieszacie ze sobą konkurencje ludzi, którzy godzinami pracowali nad własnym rysunkiem z tymi, którzy wstukali kilka słówek w prompt i wygenerowali w kilka sekund bardziej realistyczny. AI to nie sztuka, to przeciwieństwo sztuki – pisze Magdalena.

Krytycy zwracają uwagę, że regulamin konkursu miał premiować autorskie projekty artystyczne, dlatego pojawiły się pytania o dopuszczalność wykorzystania narzędzi AI przy tworzeniu zgłoszeń.

Mimo pojawiającej się krytyki, Urząd Miejski, pomimo odpowiadania pod niektórymi komentarzami, nie odnosił się już do dalszych wpisów i samo głosowanie trwało do niedzieli 10 maja. Nie padło także wyjaśnienie, czy praca została faktycznie wytworzona przez sztuczną inteligencję. Ta bowiem faktycznie tworzy na zasadzie czerpania z istniejących już prac, publikowanych w internecie.

Tymczasem powstała już petycja o odwołanie konkursu. – Dlatego też jako mieszkanki i mieszkańcy Gniezna oraz osoby ze środowiska artystycznego, apelujemy o odwołanie powyższego konkursu oraz rozpisanie go na nowo, bowiem cała sytuacja nie tylko narusza dobro środowiska artystyczno-graficznego, ale też naraża na kompromitację Miasto ze względu na prowizoryczny konkurs, gdzie zasady Regulaminu nagina sama komisja. Sytuacja jest o tyle skandaliczna, że komisja nagle zadecydowała o nieważności Regulaminu, który sama stworzyła, co jest jawną kpiną z uczestników konkursu tworzących prace zgodnie z owym Regulaminem i co w dużym stopniu ograniczyło ich możliwość kreatywności, gdyż po fakcie dowiedzieli się, że wspomniany Regulamin jest tylko i wyłącznie dla formalności – napisano w treści internetowej petycji (zobacz więcej) autorstwa Anny Bąk, pod którą do poniedziałkowego rana podpisało się 26 osób, ale tylko 2 osoby zdecydowały się na ujawnienie swojego imienia i nazwiska pod jej treścią.

Do Urzędu Miejskiego skierowaliśmy zapytanie w tej sprawie, ale do tej pory nie nadeszła odpowiedź z dalszymi działaniami w sprawie konkursu oraz stanowiskiem ws. zarzutów.