Wspólnie dla Parowozowni Gniezno. Organizacje apelują i pokazują kierunek, który może być szansą dla przyszłości historycznego miejsca

Cztery gnieźnieńskie organizacje połączyły siły, by wspólnie wskazać na najlepszy kierunek dla Parowozowni Gniezno. Chcą o nim mówić, przypominać i dopominać się u władz miasta, ale także jeszcze wyżej. „To ostatni dzwonek dla Parowozowni” – przekonują i apelują o podjęcie działań, prezentując cały wachlarz możliwości stworzenia czegoś, co stałoby się innowacyjnym rozwiązaniem dla historii miejsca, nauki, kultury i stworzenia wizytówki Gniezna.

W czwartek, 28 maja, przedstawiciele organizacji pozarządowych oraz izb gospodarczych złożyli w Urzędzie Miejskim wniosek dotyczący sformułowania przez Radę Miasta oficjalnego apelu do Rady Ministrów. Dokument opiera się na raporcie „Parowozownia Gniezno. Od Pary do Wodoru. Strategia transformacji od historycznego zabytku do centrum innowacji”. Został on stworzony przez cztery organizacje – Stowarzyszenie Parowozownia Gniezno, Polską Grupę Wodorową, Wielkopolską Izbę Gospodarczą oraz Stowarzyszenie HALO!.

Parowozownia Gniezno, należąca do PKP S.A., od lat zmaga się z postępującą degradacją. Autorzy raportu wskazują, że stan dachów obiektu wymaga pilnej interwencji, a brak działań może doprowadzić do nieodwracalnej utraty jednego z najważniejszych zabytków techniki w Europie.

Twórcy strategii podkreślają, że rewitalizacja obiektu nie powinna ograniczać się wyłącznie do funkcji muzealnej: – Naszym największym marzeniem było stworzenie muzeum kolejnictwa. Ponad 20 budynków, 8 hektarów przestrzeni, wielkie hale, to projekt nadambitny, jak na Gniezno, Wielkopolskę i nasz kraj. Przez wiele lat poszukiwaliśmy partnerów, którzy pomogliby nam stworzyć coś, co miałoby szansę realizacji. Udało się znaleźć trzech partnerów, z którymi od kilku miesięcy jesteśmy w stałym kontakcie i przygotować raport – mówi Patryk Kuliński, prezes Stowarzyszenia Parowozownia Gniezno i dalej dodaje: – Stworzyliśmy strategię dla tego miejsca, która wyznacza kierunek, w którym chcemy, aby ta parowozownia szła, aby była tu część muzealna, bo parowozownia jest muzeum samym w sobie. Ta część muzealna, którą tworzymy, to kilakanście pojazdów torowych i tysiące drobnych eksponatów i chcielibyśmy ją rozbudowywać, aby stała się centrum bardziej interaktywnym, aby nie były to tylko stare eksponaty, skansen, ale by młodzież mogła zobaczyć nie tylko lokomotywę czy wagon, ale by mogli czerpać naukę i wiedzę z całego procesu transformacji energetycznej. Stąd koncepcja „Od pary do wodoru”. 

W przedstawionej koncepcji zaproponowano cztery główne filary przyszłego funkcjonowania kompleksu.

Pierwszym z nich jest Interaktywne Narodowe Muzeum Kolejnictwa, które miałoby działać w historycznych halach wachlarzowych jako nowoczesne „żywe laboratorium”. Drugim filarem ma być Centrum Transferu Technologii Wodorowych, tworzone we współpracy m.in. z Politechniką Poznańską i ukierunkowane na rozwój technologii wspierających niezależność energetyczną. – Stworzenie Centrum Transferu Technologii Wodorowych, tzn. projektu badawczo-wdrożeniowego w zakresie wodoru, bezpośrednio do przemysłu czy transportu, w tym kolejnictwa, to nie jest temat abstrakcyjny – mówi Mikołaj Kołodziejczak, wiceprezes WIG oraz założyciel Polskiej Grupy Wodorowej. Jak dalej dodał: – Połączenie historii i nowoczesnej technologii oraz paliwa przyszłości, jakim jest zielony wodór, to jest znakomite rozwiązanie dla Gniezna i regionu. Wiąże się to zarówno z technologiami, poznaniem historii tego obiektu i regionu, ale również rozwoju gospodarczego, zatrzymywania kadr. Mamy połączenie z Politechniką Poznańską bezpośrednio, która wspiera nas w tym zakresie i która bezdyskusyjnie będzie ważnym komponentem, jeśli chodzi o najbardziej zaawansowane know-how, by znajdowało odzwierciedlenie we wdrożeniach w firmach przemysłowych, napędach, magazynowaniu wodoru.

Projekt zakłada również utworzenie „Stacji Kultura” – przestrzeni przeznaczonej dla działalności artystycznej, funkcjonującej w formule „Parent-Friendly”, umożliwiającej udział w wydarzeniach kulturalnych także opiekunom dzieci. – Chciałabym, aby to była przestrzeń, w której możemy cieszyć się teatrem, tańcem, muzyką nie tylko tą klasyczną, ale również jazzową czy popularną. Myślę, że takiego miejsca na mapie Gniezna bardzo nam brakuje i wszyscy chcielibyśmy z takich miejsc korzystać. Takie miejsce pomogłoby nam na stworzenie nowej formy i zapraszanie nowych form do miasta – przekazała Ewa Pilarska-Banaszak ze Stowarzyszenia HALO!: – Jeśli nie uda się nam tego zrealizować i nie znajdą się osoby, które poprą nas w tych działaniach, to będzie to ogromna strata dla mieszkańców, ale i miasta samego w sobie – dodała.

Czwartym elementem koncepcji jest Centrum Konferencyjno-Eventowe, które według autorów raportu mogłoby stać się gospodarczym zapleczem całego kompleksu i przyczynić się do tworzenia nowych miejsc pracy: – Uważamy, że Gniezno zasługuje na takie miejsce, gdzie będzie można organizować ogólnopolskie konferencje, kongresy, szkolenia. To miejsce, w którym w moim przekonaniu mogą korzystać takie branże, jak energetyczna, kolejowa czy też wysokotechnologiczna. Uważamy bezwzględnie, że czwartym komponentem tego projektu musi być działalność, która będzie Miastu przynosić finanse. Jest to oczywiste, że działalność hotelowa, evetnowa, może być źródłem pozyskiwaniem pieniędzy na utrzymywanie tego obiektu. Oczywiście przy założeniu, że będą podmioty, które będą chciały zainwestować w tę część Parowozowni. Jako Wielkopolska Izba Gospodarcza widzimy także przestrzeń do powstania biur dla różnego rodzaju firm. Chcielibyśmy, aby tutaj w przyszłości powstał inkubator przedsiębiorczości, o którym mówimy od dłuższego czasu – mówił Karol Sikorski, prezes WIG, podkreślając przy tym współpracę z Politechniką Poznańską w pracy nad raportem.

Projekt uchwały przedstawiony władzom miasta ma stanowić kolejny etap działań prowadzonych w ostatnich latach m.in. z udziałem samorządu województwa wielkopolskiego, Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Infrastruktury. Jak wskazano, jednym z efektów tych działań było wyjazdowe posiedzenie sejmowej Komisji Infrastruktury w Gnieźnie w 2025 roku.

Apel przygotowany dla Rady Miasta Gniezna zakłada wezwanie premiera i właściwych ministrów do powołania międzyresortowego zespołu oraz zabezpieczenia środków finansowych na odbudowę obiektu. W przygotowanie raportu i projektu zaangażowały się m.in. Stowarzyszenie Parowozownia Gniezno, Polska Grupa Wodorowa, Stowarzyszenie HALO! oraz Wielkopolska Izba Gospodarcza.

Organizatorzy inicjatywy zapowiedzieli również debatę strategiczną dotyczącą przyszłości Parowozowni Gniezno. Wydarzenie pod hasłem „Od Pary do Wodoru – rewitalizacja poprzez kulturę. Edycja Specjalna Dni Pary” ma odbyć się 11 lipca 2026 roku na terenie kompleksu.